Uşak Şivesi, İlenmeleri ve Efsaneleri

Uşak Şivesi

Aba : Abla
Acıg : Birazcık
Alaf : Ateş
Angıt : Ahmak,sersem
Ayan : Muhtar
Ayran gevmek : Boş konuşmak
Beranarı : Şöyle Böyle
Boyalak : Başıboş
Böcü : Böcek
Cice : Abla
Cıbıl : Fakir
Çilte : Minder
Dam : Hapishane,Ahır
Deperotu : Havuç
Deze : Teyze
Efen : Kolay
Enseli : Çivi
Enteri : Gömlek
Evcümek : Evine bağlı
Gali : Artık
Germe : Yüksek
Gınık : Beleş
Gıyık : Yorgan İğnesi
Gön : Deri
Hadendi : Tez çabuk
Hangırda : Nerede
Haranı : Toprak tencere
Hoz : Yabancı
Imızgamak : Uyuklamak
Ingasdan : Yalancıktan
İspirte : Kibrit
Kabırcak : Tabut
Kaykı : Aksi
Keri : Sonra
Kıtmek : Kandırmak
Kırkışmak : Yarışmak
Lapbada : Aniden
Lom Sözlü : Lafını bilmeyen
Müzmal : Perişan
Nacap : Nasıl
Nenecen : Boşver
Oku : Davetiye
Öfen : Önceki gün
Össen : Herhalde
Peşkir : Havlu
Pontür : Pantolon
Sağdıç : Arkadaş
Sinlenmek : Saklanmak
Sındı : Makas
Şarpo : Başörtüsü
Ten aşı : Bulgur Pilavı
Teper Otu : Havuç
Tırkaz : Kapı Kilidi
Üleşmek : Paylaşmak
Velesbit : Bisiklet
Yağlık : Mendil
Yalım : Herhalde
Yen getmek : Oynatmak
Yılık : Eğik,yamuk
Yozuk : Haylaz
Zağar : Av Köpeği
Zarplı : Kuvvetli

Uşak Ağzından İlenmeler

Allah hekim bilmedik dertler versin
Atılıp gidesice kuduz

Canından ciğerinden yanasıca
Cehennem kazanına düşesiceler

Ekmek Hıdır’ın su Bedir’in
Yin yin gudurun gırannık

Naha ayıbını gara topraklar örtsün
Naha işşalah cigerin bağına pelit közü yapışsın

Naha işşallah bi gızın köçek bi olun çiçek olsun
Naha işşallah kafana hırsız daşı inşin

Olmalara gomalara erme gara cavur
Oduna ocağına bayguşlar dünesin
Olmalara ermelere gamla emi

Zank ölümünden geberesice
Zıkkımın gır kökünü ye işşallah

Efsaneleri

ALİ İLE KEZBAN EFSANESİ

Bir zamanlar Uşak civarında yaşayan varlıklı bir ailenin Kezban adında bir kızı vardır.Çobanlık yapan Ali dağ eteklerinde sürü güderken bir gün Kezbanı görür.Çoban Ali ondan sonra Kezbana vurulur.Ali yıllarca sevdasını saklar durur.Artık dayanamaz hale gelir.Var git ana Kezbanı babasından iste der annesi oğlunun kıramaz varır beyin evine muradını söyler.Bey kızar oğluna söyle …….yüksek dağların başı dumanlı olur baş döndürür.Başını yükseklerde gezdireceğine dağın eteklerinde sürüsünü gütsün dengini bulsun der.
Bu hal üzerine Ali’de Kezban da derinden yaralanmışlardır.Neticede kaçmaya karar verirler gece yarısı bir pınar başında buluşurlar.Bu adara beyin adamları pusu kurmuşlardır. Orada ikisinide vururlar.

DİKİLİTAŞ EFSANESİ

Vaktiyle Uşak İlinin Banaz İlçesi yakınındaki Ayrancı Köyünde çocuklu bir kadın yaşarmış, bu kadının evi köy dışındaki bir tarlanın ortasındaymış,tarlanın civarında tek tek evler varmış bir gün bu kadın yufka açıyormuş,tam o vakit kadının çocuğu ağlamaya başlamış bunu gören kadın çocuğuna doğru uzanarak neden ağladığına bakmış ve çoçuğun altına pislediğini görmüş yerinden kalkıp bez almayı üşendiği için çocuğunun altını açtığı yufkalardan biriyle temizlemiş.Tam bu sırada annesi de çocukta oracıkta taş oluvermişler.Şimdi bu olayın geçtiği yer Dikili taş mevkii olarak bilinmektedir.